Bertsozale.eus | Bertsoa.eus | BDB | Bertsoikasgela Bertsozale Elkartea
Bilaketa lupa Bertsoeskolak Bertsoeskolak

Aire Etxart, Fernando

Aire Etxart, Fernando
IzenaAire Etxart, Fernando
JaiotzaUrepele / Baxenabarre (1920)
Heriotza1976

Biografia

Mixel Aire eta Paskalin Etxarten hirugarren senide zaharrena. Aita Urepelekoa zen eta ama aldiz, Los Angeles-en sortua. (amaren aita Urepele edo Aldudekoa zen eta amaren ama, aldiz, Aurizberrikoa). Anai bat eta lau arreba zituen Xalbadorrek. 16 urte zituela ezagutu zuen gerora bere emaztea izango zena. Leoni Etxebarrenekin ezkondu zen 1943ko urtarrilaren 29an. Seme-alabak: Henriette, Mixel, Daniel, Mari Helena. Lehen bertsua 16 urtetan bota zuen, Urepeleko ostatu bateko leiho kanpoaldetik barnera buruz. Teodoro Hernandorena medikua hasi baitzen Iparraldean bertsulari gazteak bultzatu nahiz, Donibane Lohizunen zeingehiagoka bat antolatu zuen, eta horrelaxe Xalbadorrek Mattinen ezagutza egin zuen. Geroztik bikotea euskal besta orotara galdegina ... Ikusi gehiago

Baliabideak

Mota Izenburua Bertsolaria(k) Deskribapena
Bertso jarria Esperantzarik gabeko amodioa Ezinezko maitasunari.
Bertso jarria Semeari Xalbadorren semea, Mixel, Amerikara joana zen artzai; semeak gutuna idatzi zuen etxera, puska batean ez zela itzuliko esanaz. Xalbador aitak, penaturik, sorta honekin erantzun zion. Xalbador aita bezala, Mixel (Xalbador II) ere bertsolaria izan zen. Kantu hau ezagun egin da “Aire ahizpak” abeslarien ahotsean (Mixel zenaren alabak dira). Horra etxeko hiru belaunaldi lotzen dituen sorta: Fernando Aire Xalbador, Mixel Aire Xalbador II eta “Aire ahizpak”.
Bertso jarria Zahartu dan andreari 1972an, Donostian, gai hau jarri zioten Xalbadorri: zergatik maite duzu, zahartu den zure bizi-laguna, zure emaztea?
Bertso jarria Artzaintza Urepeleko artzaina zen Xalbador. Bere bizimoduari eta ardiei zien maitasuna azaltzen du sorta eder honetan. Hitzok abesteko nor egokiagorik, Erramun Martikorena artzaina baino?
Bertso jarria Herria eta hizkuntza Bi herritarren arteko eztabaida azaltzen du sortak. Bata frantsesez mintzo da, Euskal Herri aske baten alde. Bestea euskaraz mintzo da eta frantses herritarra sentitzen da. Bi lagun horien kontraesanak bistaratzen ditu Xalbadorrek, beretzat herria eta hizkuntza bat direnez. Kantua ezagun egin zen Mikel Laboaren ahotsean; “Lau Bost” diskoan kaleratu zuen lehen aldiz (1980 Xoxoa).
Bertso jarria Emazte zenaren soinekoari 1965eko Txapelketan, bakarka kantatzeko, gai hau jarri zioten Xalbadorri: zure emazte hil zenaren soinekoari, bi bertso.
Bertso jarria Lukas adixkideari Lukas Urepeleko herritar bat zen, Amerikara gazterik joana. Azken aldera bixita batzuk egin zituen Urepelera eta bertsozale beroa zen: Mattin ere ekarrarazi izan zuen Urepelera, Xalbadorrekin kanta zezan. Behin, egonaldi baten ostean, Lukasek Amerikatik dirua igorri zion erretoreari, apaiz etxean bazkaria egin zezaten lau lagunek (tartean zen Xalbador); bazkaldu soilik ez, afaldu arte ez ziren atera apaizarenetik! Lukasi eskerrak bidaltzeko, bertsoak jar zitzala eskatu zioten lagunek Xalbadorri.
Bertso jarria Ene errekontrua Fernando Aire Xalbadorrek ehizean bere burua tiroz zauritu zuenekoa. Hitzetik Hortzera saioak musikatua.
Bat-batekoa Xalbadorri txistuak Uztapiderekin buruz-burukora pasa zen Xalbador. Publikoa txistuka hasi zen, minutu luzez. Xalbadorrek, bertso batekin, txistuka zituenak txaloka jarri zituen, zutik.